Abiyeye Neden Tuvalet Denir?
—
Abiye ve Tuvalet: Tanım ve Toplumsal Algı
Abiye, genellikle özel günlerde giyilen, şık, zarif kıyafetleri tanımlar. Tuvalet ise, abiye ile neredeyse aynı anlama gelmekle birlikte, halk arasında farklı çağrışımlar yapar. Duyduğumuzda, “abiyeye tuvalet denir” ifadesi biraz tuhaf gelebilir. Bu, aslında dilin ve kültürün, kıyafetler ve toplumsal cinsiyetle ilgili ne kadar ilginç bir biçimde evrildiğini gösteriyor.
Bunun farkına varmak, biraz sosyal medyada aktif bir şekilde tartışma yapmaya benzeyebilir. Kimi zaman bir kavramın anlamı toplum içinde değişebilir, dil de buna ayak uydurur. Ancak bu kelimeyi popülerleştiren ve yaygınlaştıran bir geçmişin olduğu da bir gerçek.
İçimden biri diyor ki: “Bunu tartışmak gereksiz! Herkesin bildiği şeyler bunlar, biz kendi dilimize sahip çıkmalıyız!” Ama bir başka ses “Tam da o yüzden, bu kelimeler ve anlamları üzerinden soru sormamız gerekiyor. Bu sadece kelime değil, bir kültürel mesele” diye cevap veriyor.
—
Abiye ve Tuvalet: Güçlü Yönler
Bir kere, abiye ve tuvalet arasında bir örtüşme olduğunu kabul edelim. Türkçe’de “tuvalet” kelimesi, genellikle kıyafet anlamında kullanıldığında, aslında “abiyeyi” tanımlayan bir terim olarak karşımıza çıkar. Ama abiye denince hemen aklınıza gelmesi gereken, yalnızca “şık” kıyafetler değildir. Tuvalet, bence daha geniş bir anlam taşır: Gece elbiseleri, özel davetler için seçilen zarif ve gösterişli kıyafetler bu kapsama girer.
Güçlü yönü burada, dilin dinamik olması ve herkesin farklı kelimelerle kendini ifade etmesi. Tuvalet kelimesi, ilk bakışta basit bir anlam kayması gibi görünse de, aslında yıllar içinde şekillenen bir kültürel evrimin yansımasıdır. Yani dil, toplumsal normların ve kültürel öğelerin bir ürünü olarak, abiye ile tuvalet arasında ilişki kurmuş olabilir.
Ve tabii, abiye denince aklınıza bir tür elitizm ya da çok pahalı kıyafetler geliyorsa, tuvalet kelimesiyle bu “elit” görüntüyü yıkmaya çalışan bir şeyler var. Hani, “Herkesin giyeceği bir şey olsa ne olur ki?” mantığıyla, tuvaleti halk için daha erişilebilir kılmaya çalışan bir anlam kayması bu.
—
Abiye ve Tuvalet: Zayıf Yönler
Peki ya zayıf yönler? İşte burada, meselenin gerçekten tartışmaya değer bir tarafı var. Tuvalet kelimesi, aynı zamanda fiziksel mekanla da ilişkilendirilen bir terim olduğu için, abiye gibi zarif, şık ve özel bir kıyafetle bu kelimenin bir arada bulunması çok hoş karşılanmıyor. Tuvalet dediğimizde, insanların aklına ilk gelen şey hiç de şıklık değil. Kimi zaman, hijyen, kimyasal maddeler ve hatta çirkinlik gibi çağrışımlar yapar.
Bence işin tuhaf tarafı burada başlıyor. Tuvalet denildiğinde, insanın kafasında hemen bir koku ve ilkel bir mekân imajı beliriyor. Bunu, şıklıkla ilişkilendirmek, bir kelimeyle büyük bir kültürel uyumsuzluk yaratıyor. Tüm o abiye giymiş, zarif insanlar hayal ederken, “Tuvalet” kelimesinin hemen akla gelmesi, her şeyin darmadağın olması gibi. Dilin ve toplumun, bu denli hassas noktalarda birbirinden farklı yol alması şaşırtıcı.
Biraz sosyal medya üzerinden yürütülecek eleştiri gibi; “Herkes modayı kendi cebinden çıkaran bir zengin gibi satmaya çalışıyor ama dilin ne kadar arızalı olduğu da ortada!” derken, bu terimlerin yanlış anlaşılma riskini de göz ardı etmemek gerek.
—
Dil ve Toplumsal Cinsiyet: Bir Yansıma
Bu kelimenin ardında aslında çok daha derin bir toplumsal inceleme yatıyor. Abiye kelimesinin, şıklığı, zarafeti ve belirli bir sosyo-ekonomik sınıfı tanımlayan bir yeri varken, tuvalet kelimesi, toplumun geneline hitap etme eğilimindedir. Ancak burada bir çelişki de var: Neden her şeyi zariflikle ilişkilendirmek zorundayız? Ve bu ilişkiler, aslında cinsiyet normlarıyla da bağlantılı olabilir mi? Örneğin, kadınlar için abiye, erkekler için takım elbise; ama her iki kelime de aynı zamanda “toplumun görselliğe dayalı beklentilerini” simgeliyor.
Bunu sormadan geçemem: Gerçekten, tuvalet kelimesi ile abiye arasındaki ilişki, şıklık ve toplumsal cinsiyet normlarının birbirine girmesiyle mi şekillendi? Zamanla bu terimler halk arasında bir araya geldiğinde, şıklık kadar cinsiyet de işin içine girmiş olabilir mi?
—
Sonuç: Bir Tartışma Alanı Olarak Tuvalet
Sonuç olarak, abiyeye “tuvalet” denmesi, dilin evrimleşen yapısının, kültürel ve toplumsal etkilerin bir sonucu. Tuvalet kelimesi, belki de abiyenin şıklığına bir tepki, belki de toplumun daha erişilebilir moda anlayışına bir referans. Ancak, bu kelimenin çağrıştırdığı anlamlar arasında sıkışmış olmak, kesinlikle dikkate değer bir mesele.
Sonuçta, tuvalet demek, o kadar basit bir şey değil. Şıklığı ve zarafeti kabul etmekle birlikte, dilin, toplumsal sınıfların ve cinsiyetin şekillendirdiği kültürümüzün birer ürünü olarak ne anlama geldiğini sorgulamak da gerekiyor. Bu tartışma bitmez. Aslında, bu tür kelimeler üzerinden düşündüğümüzde, kendi kelimelerimizle yaşadığımız toplumsal yapıyı daha net bir şekilde görebiliriz.